میراث و فرهنگ یزد

    

بزرگتر                     بزرگتر

ادامه مطلب

برج كبوتر خان ميبد بنايي زيباست كه در گذشته براي نگهداري كبوتران و استفاده از كود آن‌ها ساخته شده است.

 در دوره‌هاي گذشته برج‌هاي مختلفي براي كاربردهاي گوناگون در ميبد ساخته‌اند كه اين برج‌ها عمدتا نقش حفاظتي و ديده‌باني داشته است.

اين برج‌ها را معمولا به فاصله نزديكي از ديوار شهر يا بيرونه‌ها در دو يا سه طبقه به گونه‌اي كه محوطه وسيعي از بيرون شهر را تحت نظارت داشته باشد، ساخته‌اند.

برج كبوترخانه در جنوب شرقي باروي قديم است كه ظاهرا برخلاف ساير برج‌هاي شهر جنبه حفاظتي نداشته است

كاروانسراهاي كرماني‌ها و گلشن، بناهايي زيبا هستند كه از دوره قاجار به يادگار مانده‌اند.

اين بناها در دوره قاجار ساخته شده‌اند و از ويژگي‌هاي ويژه آنها، درب چوبي ورودي، ‌پنجره‌هاي زيبا و مشبك با شيشه‌هاي الوان و ناودان‌هاي سنگي است.

يزد در روزگاران قديم از مراكز مهم تجارت بوده و به همين دليل تعدادي كاروانسرا براي اقامت تجار و بازرگانان در يزد بنا شده كه بر سه نوع تاجرنشين، بار انداز به معني محل ورود كاروان مسافري و تداخل و بار و بياباني يا رباط است.

كاروانسراي كرماني‌ها داراي 14 حجره است كه درب‌هاي چوبي 10 حجره آن با درب‌هاي آهني تعويض شده است.

كاروانسراي گلشن از ديگر كاروانسراهاي شهر يزد است كه قدمت آن نيز به دوره قاجار مي‌رسد.

از ويژگي‌هاي ويژه اين كاروانسرا نارنجستان زيباي آن با طرح قديمي است. همچنين حياط خلوت كاروانسرا پشت ضلع شرقي قرار دارد كه به بازار پنجه علي راه مي‌يابد و محل استراحت و اقامت مسافران، كاروانيان و حيوانات آنها بوده است

 توجه به شرايط اقليمي و زيست محيطي يزد، از شاخص ترين نشانه هاي اين شهر که منظر عمومي آن را از ديگر شهرهاي کشور متمايز مي‌سازد، مي‌توان به بادگيرهاي متنوع آن اشاره کرد.

بادگيرها بخشي از بناه و فضاهاي مسکوني شهر يزد در گذشته بوده‌اند که طبيعي‌ترين روش تهويه بنا به شمار مي‌رفتند و برحسب سرعت و جهت باد طراحي مي‌شدند. بناهايي نظير خانه‌هاي قديمي، محراب مساجد و آب انبارهاي يزد از جمله نمونه‌هايي داراي بادگير هستند که در اين ميان مي‌توان به بادگير خانه آقازاده ابرکوه، بادگير باغ دولت آباد، بادگير محراب مسجد ريگ و ملااسماعيل و بادگيرهاي آب انبارهاي عصر آباد و حسين آباد اشاره کرد که اين آب انبارها به دليل داشتن هفت بادگير در کشور منحصر به فرد هستند.

مصالح ساختماني بادگيرها را معمولا خشت خام، آجر، گل، گچ و چوب شورونه تشکيل مي‌دهد،  چهار بخش عمده بادگير شامل بدنه، قفسه، تيغه‌ها و سقف است و از انواع مختلف بادگيرها مي‌توان به بادگير يک طرفه، دو طرفه، سه طرفه، چهار طرفه و چند وجهي اشاره کرد که اغلب بادگير هاي ميبد و اردکان يک طرفه هستند. همچنين بادگير 8 طرفه باغ دولت آباد يزد با 33 متر ارتفاع بلندترين بادگير جهان محسوب مي‌شود.

 بادگيرها که درگذشته به عنوان سيستم تنفسي شهر محسوب مي‌شدند، جريان طبيعي هوا را به داخل ساختمان هدايت مي‌کردند و با توجه به اينکه در خانه‌ها، بادگيرها معمولا در ضلع جنوبي حياط يعني در سمت تابستان نشين خانه ساخته مي‌شدند، نوعا به تالار و حوض خانه، کلاه فرنگي و زير زمين ارتباط داشتند.

بادگيرخانه‌ها را نمايانگر تشخص و منزلت اجتماعي صاحبان آن‌ها است و اين موضوع از طريق ارتفاع و نوع تزئينات آن‌ها مشخص مي‌شود.

در پايان مي‌توان به بادگير باغ دولت آباد، بادگير آب انبار کليميان، بادگيرهاي آب انبار شش بادگيري و هفت بادگيري عصر آباد و حسين آباد و ... به عنوان شاخص ترين بادگيرهاي يزد اشاره کرد.

 

                                                                                                                 تصوير بزرگتر

موزه مردم شناسي مهريز به منظور احياي بناهاي فرهنگي و تاريخي، شناخت آداب، رسوم و اعتقادات مردم منطقه در ساختمان يک حمام قديمي تشکيل شده است.

 اين حمام قديمي که به حمام" استهريج" معروف است، پس از مرمت و احياء برخي از قسمت‌هاي آن در سال 1380 به بهره‌برداري رسيده است.

مساحت اين موزه 650 مترمربع است و 600 اثر فرهنگي و تاريخي در آن نگهداري مي‌شود که در اين ميان مي‌توان به ابزار و ادوات جنگي و کشاورزي، پوشاک سنتي، اسناد و قباله‌هاي قديمي، ظروف شيشه‌اي و سفالي اشاره کرد. همچنين ابزار و وسايل مربوط به مشاغل سنتي در زمينه‌هاي ريسندگي، پارچه بافي، گيوه دوزي، سبد بافي، چاقو سازي و انواع ظروف شيشه‌اي طبخ نيز در اين موزه به نمايش گذاشته شده است.

قرآن، نسخ خطي، وسايل روشنايي، دستگاه دارايي بافي، کلکسيون کبريت و ... از ديگر آثار نگهداري شونده در اين موزه هستند.

قديمي ترين اثر موزه کتيبه و سنگ نبشته‌هاي مربوط به قرن ششم هجري قمري است که با دو خط کوفي و ثلث بر روي سنگ مرمر نوشته شده و داراي نقوش اسلامي در حاشيه‌هاي محرابي است.

قدمت موزه مردم شناسي مهريز به دوران قاجار برمي‌گردد كه به شماره ثبتي 2897 در فهرست آثار ملي كشور به ثبت رسيده است.

در استان يزد 14 موزه فعال وجود دارد که از آن جمله مي‌توان به موزه‌هاي پلاس ميبد،  آب، علوم طبيعي، آينه و روشنايي،  سکه و مردم شناسي حيدرزاده، رجال و مردم شناسي اردکان و ابرکوه اشاره کرد.

مطالعه آنچه كه در مورد شهر يزد و آثار آن در متون نگارش شده است و آنچه در حال حاضر موقعيت آثار نشان مي دهد نمي توان در مورد ادوار تاريخي شهر يزد به اتفاق نظر قطعي دست پيدا كرد و با توجه به پراكندگي آثار و تاريخگذاري آنها اين سئوال همچنان مطرح خواهد ماند كه يزد كي و چگونه گسترش يافته است  .

ادامه مطلب

ازبافته های بسیار معروف یزد که شهرت بسیار دارد ، ترمه است . ترمه نوعی پارچه است که در ...

گذشته با پشم لطیف یا ابریشم مصنوعی، با طرحهای تزیینی گوناگون ( بته جقه ای ، بته خرقه ای ، راه راه ، شاخ گوزنی در هم ، امیری ) بافته می شده است . امروزه این پارچه بوسیله دستگاههای بافندگی و ابریشم مصنوعي بافته می شود .

ترمه واژه ایست هندی ، به معنی درخت سروی که نوک آن خمیده است .....

ادامه مطلب

رئيس اداره ميراث فرهنگي و گردشگري ابركوه گفت: ‌به مناسبت هفته ميراث فرهنگي، نمايشگاه گياهان داروئي و صنايع دستي در ابركوه افتتاح گرديد.

محمد علي اكرمي در گفت‌وگو با خبرنگار ميراث فرهنگي ايسنا - منطقه يزد، اظهارداشت: به مناسبت فرا رسيدن روز موزه و گنجينه و هفته ميراث فرهنگي، نمايشگاهي از گياهان داروئي و صنايع دستي شهرستان به همت اداره ميراث فرهنگي ابركوه در محل حمام خزينه‌اي ملاحيدر روستاي مدوئيه افتتاح گرديد.

وي تصريح كرد:‌ در اين نمايشگاه بيش از 50 نمونه گياهان داروئي و بيش از 350 قطعه از صنايع دستي شهرستان در 10 غرفه به نمايش گذاشته شده است.

رئيس اداره ميراث فرهنگي و گردشگري ابركوه گفت:‌ اين نمايشگاه به مدت يك هفته از تاريخ 30 ارديبهشت لغايت 5 خرداد سال جاري براي بازديد عموم داير است.

پس از فروپاشی سلسله ساسانی وورود اسلام به سرزمین ایران ،تا چندین دهه به نوعی شاهد پسرفت حیات معنوی وفرهنگی در سطح کشور هستیم.[1] در سده نخستین هجری که خلافت عرب به شدت درگیر فتوحات وکشور گشایی های خود بود ،در زمینه پرورش استعدادهای علمی وفکری وهنری صاحبان علم وحکمت وادب در سطح جامعه هیچ گونه توجهی نمی شد.این امر بیش از همه ناشی از رواج نوعی دلمردگی و احساس ضعف وفتور در روحیات مردم ایران و مهمتر از همه فقدان نوعی امنیت و آسایش فکری ومعنوی جهت پرداختن به این امور بوده است.استیلا گران عرب خود از علم وادب بی بهره بودند،از این رو به سرزمین های مغلوب مانند ایران وروم که از کانون های بزرگ علم ،تمدن ،فرهنگ وسیاست در آن زمان به شمار می رفتند،به دیده تحقیر می نگریستند...

ادامه مطلب

كارشناس حقوقي اداره ميراث فرهنگي استان يزد گفت:‌ يك نمايندگي اداره ميراث فرهنگي در ندوشن احداث خواهد شد كه داراي بخش هاي مختلف مرمت، موزه وغيره خواهد بود.

محمدحسين استقامت در گفت وگو با خبرنگار ميراث فرهنگي ايسنا - منطقه يزد اظهارداشت: با توجه به قدمت ندوشن و حفظ جاذبه تاريخي آن از طرف اداره ميراث فرهنگي استان، تصميم به افتتاح يك نمايندگي در ندوشن گرفته شد كه خانه اي در ندوشن جهت اين امر مرمت شده و در آينده اي نزديك افتتاح خواهد شد.

وي از نياز به مرمت نسخ خطي موجود در مسجد جامع ندوشن خبر داد و گفت: به دليل مخالفت اهالي ندوشن با انتقال نسخ خطي، قرار شد پس از افتتاح نمايندگي اداره ميراث فرهنگي ندوشن، اين نسخ در همان مکان مرمت شود.  

استقامت همچنين از كشف يك جنازه موميايي شده در ندوشن خبر داد و گفت: 3 سارق پس از حفر قبر، قصد سرقت اين جنازه را داشتند كه خوشبختانه 2 نفر از آن ها توسط نيروي انتظامي دستگير شدند.

كارشناس حقوقي اداره ميراث فرهنگي استان ادامه داد:‌ اين جنازه از لحاظ فيزيكي از هم پاشيده نشده بود و موها و پوست آن كاملا سالم بود.

استقامت تصريح كرد: با توجه به اينكه پيش از اين جنازه سالم ديگري نيز در فهرج كشف شده بود و به دليل جابه جايي، متلاشي شده بود، تصميم گرفته شد، جنازه فعلا در مكاني كه تحت كنترل نيروي انتظامي است، دفن شود تا در آينده بررسي و اقدام لازم صورت گيرد.

در اين نمايشگاه، که با هدف تجلیل از هنرمندان صتعن فرش دستباف و شناسایی و معرفی جایگاه این نوع فرش برپا شده است،  ‪ ۲۰۰‬تابلو فرش دستباف اثر حميده‌مهرافزا هنرمند و مدرس يزدي فرش دستباف و تعدادي از هنرمندان بافنده شمال غربي ايران به نمايش گذاشته شده است.

تابلو فرش‌هاي به نمايش درآمده از جنس كرك، ابريشم، پشم و رنگ است و به روش تركي گره‌خورده و داراي ابعاد بين ‪ ۳۷‬در ‪ ۱۷‬و ‪ ۷۰‬در ‪ ۱۲۰‬سانتيمتر است.

در تابلوهاي مذكور مضاميني چون آيت‌الكرسي، آيه‌هاي قرآن، مناظر طبيعي و تاريخي استان يزد، يزد قديم، انسان، گل و گياه و انواع حيوانات نقش بسته است و در برخي از آنها نمادي از انواع ميوه‌هاي ايراني ديده مي‌شود.

مهمترین  اثر این نمایشگاه ، تمثال مبارك حضرت امام حسين(ع) است كه جذابيت  منحصر به فردی داردبه طوری که ظر هر بيننده‌اي را به خود جلب مي‌كند.

اين تابلو داراي ابعاد ‪ ۶۰‬در ‪ ۹۰‬سانتيمتر است و با ‪ ۲۷۰‬هزار گره به روش تركي بافته شده است.

اولين نمايشگاه تابلو فرش يزد با همكاري سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري اين استان برپا شده و از 28 اردیبهشت ماه به مدت  ‪ ۱۰‬روز براي بازديد عموم داير است

عکس اول                      تصویر پنجم

تصویر دوم                        تصویر ششم

تصویر سوم                      تصویر هفتم

تصویر چهارم                     تصویر هشتم

 

 

 

منبع: پايگاه ميراث فرهنگي يزد

بقعه گنبد هشت درخیابان امام خمینی ، فهادان ، جنب خانه حسینیان واقع است .

سید شرف الدین حسین پدرامیرمعین الدین اشرف بسال 726 هجری قمری درکوچۀ حسینیان مدرسه ای تحت عنوان مدرسه کوچه حسینیان یا بقول مؤلف تاریخ جدید یزد مدرسۀ حسینیه احداث کرد . درتاریخ یزد آمده است : (( مدرسه ایست نیکو واستحداث این مدرسه امیر شرف الدین حسین پدرامیرمعین اشرف کرده ، ومدرسۀ قدیمست وامیرمعین الدین اشرف آن مدرسه را عمارت کرد وقبه عالی برخلف آن نهاده.مقبرۀ او وپدربزرگوارش آنجاست وازیک طرف بارو وخندق شهرست، ودرمقابل مدرسه خانۀ عالی رفیع منقش وبادگیر ساخته ومصنعۀ عالی که به آب تفت ...... وبنای این مدرسه واتمام آن درسال ست وعشرین وسبعمائه بود.....

ادامه مطلب

نور وروشنایی تجلی هستی و حقیقت و منشاء حیات است که قندیل نیز از جمله یکی از ابزار روشنایی  محسوب می گردد.

روشنایی و آتش در ایران باستان مورد ستایش قرار داشته و در فرهنگ اسلامی نیزاز جایگاه خاصی برخوردار است ، بطوری که یکی از اسمای الهی « نور » است ودر قرآن مجید ، سوره ای به همین نام وجود دارد . درقرآن کلمه نور در 25 سوره و متجاوز از 30 بار آمده است ودرآیه 35 سوره نور که به آیه نور معروف است ،خداوند نور آسمانها و زمین دانسته شده است...

ادامه مطلب

بر روي محراب بقعه سيد شمس الدين كه از شاهكارهاي هنر ايلخاني است، يادگارهايي به نگارش در آمده كه گوشه‌اي از هويت خوشنويسان گمنام از جمله مولانا نورالدين محمد كچوئي را برملا مي‌سازد.

نورالدين كچوئي از جمله خوشنويسان قرن يازدهم هجري است كه در زمان شاه عباس كبير در يكي از آبادي‌هاي اصفهان به نام «كچو» به دنيا آمد.

وي با توجه به اينكه در خط ثلث و نسخ تبحر خاصي داشت، در زمان حكومت شاه صفي به يزد آمد و فرامين حكومتي را علاوه بر حك كردن به كتابت در ‌آورد.

از اين هنرمند دو كتيبه بر جاي مانده كه مي توان به سنگ فرمان دهليز مسجد جامع ....

ادامه مطلب

 اين باغ كه در محله مزبور آباد (بيدك) مهريز در 35 كيلومتري يزد واقع است به دليل آب روان و سرسبزي حاصل از آن به تنهايي يك باغ محله است كه آب روان از جاذبه‌هاي توريستي آن به حساب مي‌آيد.

حسن ملارضا اين باغ را بنا نهاد و آن را به دامادش علي پهلوان اهدا كرد. اين باغ متعلق به اواخر دوره قاجار است و داراي 16 حقابه (10 - 11 دقيقه آب قنات حسن آباد) است كه هر 12 روز يكبار در آن جاري مي‌شود و درختان چنار چون سربازان سالخورده و هميشگي اطراف جوي آن به مراقبت از آن مي‌پردازند و آب روان به درختان انار، بادام و خرمالو نيز برسد.

باغ پهلوان پور از لحاظ معماري نماينده تغييرات سبك باغسازي كهن به جديد و رايج امروزي است....

تصویر ۱

تصویر ۲

تصویر ۳

بقیه در ادامه مطلب

ادامه مطلب

 زرتشتيان اعتقاد دارند شاهزاده ناز بانو بعد از فرار از دست دشمنان در يكي از جنگ‌ها، به كوه ناركي پناه آورده و در آنجا از نظرها غائب شده است.

‌بعد از ناپديد شدن نازبانو، زرتشتيان در دوره قاجار ساختماني به عنوان زيارتگاه زرتشتيان بنا كرده‌اند كه در اطراف آن استراحتگاه‌هايي جهت اقامت موقت زائران زرتشتيان وجود دارد.

 در كنار اين زيارتگاه كه در 15 كيلومتري مهريز است كوه چشمه قرار دارد و هر ساله زرتشتيان در روزهاي 12 تا 16 مرداد جهت نيايش و زيارت به اين مكان مي‌آيند.

 

مسجد ملااسماعيل بعد از مسجد جامع و مسجد ميرچقماق يزد، از هر جهت بر ساير مساجد يزدي برتري دارد كه در قرن 13 هجري قمري و در عهد فتحلي شاه قاجار به دست آخوند ملااسماعيل عقدائي بنا شده است.

اين مسجد به دليل ايوان وسيع و شبستان غربي كه داراي 32 ستون است، از همان زمان ساخت، زبانزد بوده و شهرت يافته است و پس از پيروزي انقلاب اسلامي به عنوان جايگاه برگزاري نمازجمعه در نظر گرفته شده و فضاهاي ديگري به آن اضافه شده است كه در سال 1361 شهيد محراب، آيت ا... صدوقي در اين مسجد به شهادت رسيدند. ....

ادامه مطلب

در محله منگاباد مهريز واقع در 9 کيلومتري مغرب شاهراه يزد به کرمان سروي کهن به چشم مي خورد که هم اکنون به عنوان يکي از آثار ديدني مهريز مورد بازديد عمومي مردم قرار مي گيرد.

اين سرو از گونه Qupressus sempervirense مي‌باشد و قدمت آن به بيش از يک هزار و 500 سال مي رسد.

مراحل مقدماتي ثبت اين سرو كه 26 متر ارتفاع و محيط بدنه آن 5 متر دارد و محوطه اطراف آن در فهرست آثار ملي کشور انجام شده است.